[tribina] FW: Трпимо терор горштака | Преносимо]

[Jeremija Krstic]

-------- Original Message --------  Subject: FW: Трпимо терор горштака |
Преносимо  Date: Wed, 11 Nov 2009 12:53:16 -0500  From:
 To:
<bishopddd на hotmail.com>  References:




------------------------------
Date: Tue, 10 Nov 2009 11:22:35 -0500

Subject: *Òðïèìî òåðîð ãîðøòàêà | Ïðåíîñèìî
*
Äðàãîñëàâ Ìèõàèëîâèž
÷åòâðòàê, 29. îêòîáàð 2009.

(ÍÈÍ, 29.10.2009)

http://www.nspm.rs/prenosimo/trpimo-teror-gorstaka.html

Komentari (98):
http://www.nspm.rs/component/option,com_yvcomment/ArticleID,21917/url,aHR0cDovL3d3dy5uc3BtLnJzL3ByZW5vc2ltby90cnBpbW8tdGVyb3ItZ29yc3Rha2EuaHRtbCN5dkNvbW1lbnQyMTkxNw==/view,comment/#yvComment21917


Íà ïèòàœå ïðîô. äð Ðîáåðòà Õîäåëà êî¼à ìó ¼å êœèãà, êàäà ñå îñâðíå óíàçàä,
íà¼áëèñêè¼à, àêàäåìèê Äðàãîñëàâ Ìèõà¼ëîâèž ¼å îäãîâîðèî:
- £à ñàì î òîìå âåž âèøå ïóòà ãîâîðèî, ìîæäà ÷àê è âàìà. Îä ìî¼èõ êœèãà ¼îø
óâåê íà¼âèøå âîëèì Ïåòðè¼èí âåíàö. £åð òî ¼å êœèãà êî¼à ¼å ìåíè áëèñêà, è
êî¼à ìè ñâî¼èì èçðàçîì ïðîñòî ïåâà. È îâèõ ãîäèíà êàòêàä ïîæåëèì äà ¼å óçìåì
ó ðóêå è äà ¼å ïîãëåäàì è óâåê ó œî¼ èçíîâà óæèâàì. Òî âàì ìîæäà çâó÷è
íàðöèñîèäíî, àëè åòî, ¼à âîëèì òó ñâî¼ó êœèãó.
Ðåöèìî, ìî¼à íà¼ïîçíàòè¼à êœèãà, êî¼à ñå íàëàçè è ó øêîëñêîì ïðîãðàìó, ¼åñòå
êðàòêè ðîìàí Êàä ñó öâåòàëå òèêâå. Àëè ¼à ñàì îä œåãà ÷èòàâå äåöåíè¼å íåêàêî
ïîìàëî ñòðàõîâàî. È íèêàä, íà êœèæåâíèì âå÷åðèìà, íèñàì æåëåî èç œåãà äà
÷èòàì. £åð ñàì ñå ïëàøèî äà òó ìîæå äà èñêðñíå íåøòî ñà ÷èìå ñå âèøå íå
ñëàæåì, øòî ó êœèæåâíîì ñìèñëó íè¼å ïî ìîì äàíàøœåì ñõâàòàœó. Ñåì òîãà, òà
êœèæèöà ¼å ó ñìèñëó êîìïîçèöè¼å âåîìà íàïðåãíóòà è ¼àêî ìíîãî çàâèñè îä
äåòàšà, à òè äåòàšè ñó íà ïðâè ïîãëåä ïîòïóíî áåíèãíè, êàî äà èì íèøòà ó
áëèæî¼ è äàšî¼ îêîëèíè íè¼å âàæíî, íàèçãëåä áåçáðèæíè ó ñâîì èñïîšàâàœó è
ïðîñòè êàî ïàñóš. È òåê êàñíè¼å ñå âèäè äà òå ïî¼åäèíîñòè ó ñòâàðè
íåïðåêèäíî ðàäå ¼åäíà çà äðóãó è ñòàëíî ñå óçà¼àìíî ïîäðæàâà¼ó. Ñàäà ñó ìè
îïåò èçàøëà íåêà èçäàœà òå êœèæèöå, ðåöèìî, äâàäåñåò øåñòî èçäàœå íà ñðïñêîì
¼åçèêó è ïåòíàåñòè ïðåâîä íà ñòðàíå ¼åçèêå, è ïîâîäîì òîãà ñàì ¼å îïåò ÷èòàî
è ¼îø ¼åäàíïóò ñàì çàêšó÷èî äà ñå äîáðî äðæè, øòî ñå íà ïðâè ïîãëåä, êàä
óðîíèòå ó äåòàšå, íå ìîðà âèäåòè. Ìîðàòå áèòè çà÷ó åíè êàä èçìå ó âèøå
ðàâíîïðàâíå äåöå êî¼å èìàòå ¼åäíî âàì òàêî îäñêî÷è äà ïîñòàíå ãåíåðàë. È âè,
êî¼è ñòå ó âî¼ñöè íà¼âèøå óñïåëè äà ïîñòàíåòå âî¼íèê ó âî¼íî¼ ïåêàðè, ó
êî¼î¼ žåòå òåê ìîžè äà ¼åäåòå òîïàî õëåá êîëèêî õîžåòå, íå ìîæåòå äà
ñõâàòèòå ÷óäî êî¼å ñå çîâå ãåíåðàë.
*Ó ¼åäíîì èíòåðâ¼óó Áîðèñàâ Ñòàíêîâèž ¼å íà ïèòàœå äà ëè îñåžà ðàäîñò
ñòâàðàœà îäãîâîðèî îâàêâèì ðå÷èìà: «Íå, ¼à íå âîëèì äà ðàäèì. È òåøêî ¼å òî;
òî ¼å êàî êàä ÷îâåê óçìå äà êîïà...» Êàêî ñòå âè ïèñàëè ðàíè¼å è êàêî ïèøåòå
ñàäà? Äà ëè ñå òî ìåœàëî ó òîêó âàøåã ñòâàðàëàøòâà? *
- Íè¼å ñå ìåœàëî óòîëèêî øòî ìè ¼å áèëî òåøêî íåêàäà, à òåøêî è ñàäà. Äàíàñ
ìè ¼å òî ïîãîòîâó òåøêî, ¼åð ñå ïðèáëèæàâàì îíîì òðåíóòêó êàä žó íåñòàòè ñ
îâîã ñâåòà. À ïðå òîã íåñòàíêà êîä ñâàêîã ïèñöà íàñòà¼å ¼åäíî âðåìå êàä ó
ñòâàðè íå ðàäè íèøòà. Òî ñàì âåž âèøå ïóòà âèäåî. Ïèñàö êî¼è âèøå íå ðàäè ó
ñòâàðè ñå ïðèïðåìà çà ôèçè÷êó ñìðò. Ìîæäà ¼å, äàêëå, òî ñàäà íàñòàëî è êîä
ìåíå. £à ñàäà íå ðàäèì ãîòîâî íèøòà øòî ¼å ó âåçè ñà ôóêöèîíàëíîì
êœèæåâíîøžó è îíî øòî ïèøåì î ¼åçèêó ìîæäà ïðåäñòàâšà ñóðîãàò çà ìî¼
íåêàäàøœè ðàä. Ìî¼ ïðàâè ðàä ¼å, íàðàâíî, ÷èñòî ôèêöèîíàëíà, óìåòíè÷êà,
ïðîçíà êœèæåâíîñò. À òîãà ó îâîì òðåíóòêó êîä ìåíå èìà ìàëî. Íåøòî
ïîêóøàâàì, àëè ìè íå ïîëàçè çà ðóêîì.
*×èíè ìè ñå äà ñòå âè êàî ïèñàö ó ïðâî¼ ôàçè – èçðàçèòî, ñêîðî èñêšó÷èâî –
îðè¼åíòèñàíè ïðåìà ïî¼åäèíöó, ïðåìà èíäèâèäóóìó, è äà íåêî êîëåêòèâíî
îïðåäåšåœå âàøèõ ¼óíàêà âàñ ñêîðî äà íå çàíèìà. Ìå óòèì, ó ïîñëåäœî¼ âàøî¼
êœèçè Ìà¼ñòîðñêî ïèñìî (Áåîãðàä 2007) ìîãó äà íà åì èçðàçå êàî “íàøà
íåñàâðøåíà äóøà”, èëè: “Ó íå áàø ñïîñîáíîì ñðïñêîì íàðîäó êàòêàä ñå äåñè äà
ñå ïî¼àâè íåêè... £îâàí Ñêåðëèž”. Èëè ãîâîðèòå î äèíàðñêîì òèïó èëè Ñðáèíó
êàî òàêâîì. Äà ëè òî ïîñòî¼è? £à òó âèäèì äîñòà âåëèêó ðàçëèêó èçìå ó îíîã
øòî ñòå íåêàä ïèñàëè è øòî ïèøåòå ñàäà. Äà ëè òî òðåáà ñõâàòèòè êàî ïîëåìèêó
ó îäðå åíîì èñòîðè¼ñêîì êîíòåêñòó èëè ¼å, ïàê, ðå÷ î äóáîêîì óáå åœó äà
ïîñòî¼è íåøòî êàî “äèíàðñêè òèï” èëè “Ñðáèí”? *
- Òî ¼å ñàñâèì äðóãà÷è¼è òèï ïèñàœà. Òî ¼å òèï ðàöèîíàëíîã ïèñàœà,
ðàöèîíàëíîã ðàçìèøšàœà î ñâåòó êî¼è íàñ îêðóæó¼å. Îíó ðå÷åíèöó êî¼ó ñòå
öèòèðàëè èçãîâîðèî ñàì ó ïîñìðòíîì ãîâîðó ¼åäíîì ïðè¼àòåšó. Ó ðàöèîíàëíîì
ðàçìèøšàœó òàêâè ïî¼ìîâè ïîñòî¼å. Ó ìî¼î¼ ëèòåðàòóðè íå çíàì äà ëè èõ èìà,
¼à áèõ ðåêàî äà èõ ó îíîìå øòî ñå çîâå óìåòíè÷êî ïèñàœå çàèñòà íåìà. À îâà
êœèãà è íè¼å ïðèïîâåäíà è íå òðåáà ¼å ìåðèòè êàî óìåòíè÷êó ïðîçó, ó œî¼ íåìà
íè¼åäíå ïðèïîâåòêå.
Ìè, õîžó äà êàæåì, ó ñòâàðè òðïèìî òåðîð íåêèõ ãîðøòàêà ïðîãëàøåíèõ çà
òàêîçâàíó äèíàðñêó ðàñó, êî¼è ñó íàïóñòèëè ñâî¼å êîçå è îâöå ó ïëàíèíè è
íåçâàíè äîøëè ó ¼åäàí ïèòîì è äîñòà œàœàâ ñâåò äà ìó êàæó äà ñó íà¼áîšè è äà
èìà¼ó ïðàâî äà ìó ñåäå íà ãëàâè. Ó òîìå ñó èì ïîìàãàëè ðåæèìè ïðâå, äðóãå è
òðåžå £óãîñëàâè¼å, à ó äîáðî¼ ìåðè íàðóêó èì èäå è äàíàøœè ðåæèì ó Ñðáè¼è,
ïîãîòîâó ïðåêî äâå¼ó âîäåžèõ äåìîêðàòñêèõ ñòðàíàêà. ×èòàâà èäå¼à î
£óãîñëàâè¼è – à ñëè÷íî ñå, íàæàëîñò, ìèñëè è ó ñàäàøœî¼ Ñðáè¼è, êî¼à ¼å, è
ïîðåä ñâèõ ñòðàøíèõ ïîðàçà è òðàãåäè¼à ó XX âåêó, òóïîóìíî îñòàëà
¼óãîñëîâåíñêà – áèëà ¼å çàñíîâàíà íà áåñìèñëåíî¼ åòíîëîøêî¼ òåîðè¼è £îâàíà
Öâè¼èžà äà íà¼áîšè äåî ñðïñêîã íàðîäà íå æèâè ó Ñðáè¼è íåãî èçâàí œå,
íàðî÷èòî ïðåêî Äðèíå, è äà Ñðáè èç Ñðáè¼å èìà¼ó èñòîðè¼ñêó äóæíîñò äà èçãèíó
äà áè ò༠íà¼áîšè äåî ñîïñòâåíîã íàðîäà ïðèâåëè ¼åäíî¼ íåìîãóžî¼ äðæàâè. Òà
íåìîãóžà äðæàâà ¼å âåž òðåžè ïóò ó äèìó è êðâè íåñòàëà, à ìàëîóìíå
¼óãîñëîâåíñêå èäå¼å è ñòå÷åíå ïðåäíîñòè äèíàðñêå ðàñå ó Ñðáè¼è ñó îñòàëå. È
¼à, ïðèïàäà¼óžè îâîì ñìîšàâîì è ñëèíàâîì ñâåòó Ñðáè¼å, ïîâðåìåíî ïîæåëèì äà
šóäèìà ñà ïëàíèíå, êî¼èõ çáîã œèõîâå ôèçè÷êå çàâîäšèâîñòè è ïðåâàðíîã øàðìà
èìàì ó ïðèëè÷íî¼ êîëè÷èíè è ó ôàìèëè¼è, ïîðó÷èì äà íàì ñå ñêèíó ñà âðàòà è
äà ñå íîñå äî àâîëà íàòðàã ñâî¼èì çàáîðàâšåíèì ãëàäíèì êîçàìà.
*Ó êœèçè Ìà¼ñòîðñêî ïèñìî ó òåêñòó «Êàêî äà ïîâðàòèì ñàìîïîøòîâàœå» ÷èòàì:
„Íà êðà¼ó ïîïèñíèêà (ó ìîì äîñ¼åó) ñòî¼è äà ïàæœó òà¼íå ïîëèöè¼å óæèâàì èç
òðè ðàçëîãà: ïðâî, êàî ïðèñòàëèöà Ðåçîëóöè¼å Èíôîðìáèðîà, îäíîñíî
ãîëîîòî÷àíèí, äðóãî, êàî ñðïñêè íàöèîíàëèñòà, è òðåžå, êàî ñàðàäíèê
ôðàíöóñêå îáàâåøòà¼íå ñëóæáå“ (ñòð. 55). Ïðâè è òðåžè ðàçëîã ñå ó âàøî¼
êœèçè êîìåíòàðèøå, äðóãè ñå ñàìî ïîìèœå. Äà ëè áèñòå ñàä ìîãëè òî äà
ïðîêîìåíòàðèøåòå? £åð îïòóæèâàëè ñó âàñ êàî «ñðïñêîã íàöèîíàëèñòó». Î ÷åìó
¼å òó ðå÷?*
- Ðå÷ ¼å ñàìî î òîìå øòî ñàì âåž äóãî ãîâîðèî äà ¼å £óãîñëàâè¼à ñêëîíà ïàäó
è äà žå ïàñòè, òå äà Ñðáè ìîðà¼ó øòî ïðå äà ïî÷íó äà âîäå ðà÷óíà î ñâîì
æèâîòó èçâàí £óãîñëàâè¼å. È ñàìî òî ¼å ó ïèòàœó, íåìà íè÷åãà âèøå. Òèòîèçìó
ñó îâàêâå èäå¼å êàêâå ñó ìî¼å ¼àêî ñìåòàëå, ¼åð ñå êîáà¼àãè çàëàãàî çà
£óãîñëàâè¼ó, àëè çà ñâàêó íåâîšó ó œî¼ ðåäîâíî ¼å êðèâèî Ñðáè¼àíöå, òî ¼åñò
Ñðáå èç Ñðáè¼å. Ãðóáî êàçàíî, £îñèï Áðîç ¼å £óãîñëàâè¼ó æåëåî äà âèäè êàî
çåìšó áåç Ñðáà èç Ñðáè¼å è êàä ãîä ¼å ìîãàî äà èõ ëèøè íåêîã ïðàâà, îí ¼å òî
ñïðîâîäèî, ðå å ïðåêî Õðâàòà è Ñëîâåíàöà, a ÷åøžå ïðåêî äðóãèõ Ñðáà, ïðå
ñâåãà ïðåêî Öðíîãîðàöà.
Ìîãàî áèõ ðåžè äà £îñèï Áðîç è ¼à íèñìî ãèíóëè îä óçà¼àìíèõ ñèìïàòè¼à, èàêî
ñó íàì äîìåòè áèëè ðàçëè÷èòè, ¼åð ¼å îí ìåíå ìîãàî óáèòè, à ¼à œåãà íèñàì.
Îí ¼å 25. îêòîáðà 1969. ó ¼åäíîì ãîâîðó ó Çðåœàíèíó ìåíå íàïàî çáîã äðàìå
Êàä ñó öâåòàëå òèêâå, êî¼ó, íàðàâíî, íè¼å íè ÷èòàî íè ãëåäàî ó
£óãîñëîâåíñêîì äðàìñêîì ïîçîðèøòó, è îíà ¼å èñòîã äàíà ïðåä øåñòó ðåïðèçó
ñêèíóòà ñ ðåïåðòîàðà. Íàñòàëà ¼å ïàêëåíà äðåêà ïðîòèâ òàêîçâàíîã öðíîã
òàëàñà ó êœèæåâíîñòè è êóëòóðè, è ïðîòèâ ãîëîîòî÷àíà, íàðàâíî, è òî ñå ïðå
ñâåãà îäíîñèëî íà ñðïñêó êóëòóðó, êî¼à ¼å, ñâå ó ñâåìó, èïàê áèëà
íà¼ðàçâè¼åíè¼à. À îíäà ¼å øåô ñðïñêîã Ñàâåçà êîìóíèñòà Ìàðêî Íèêåçèž, êî¼è
¼å âàæèî çà ëèáåðàëíîã ïîëèòè÷àðà, äà áè ñå óâóêàî Áðîçó ó îíî øòî ó îâîì
ðàçãîâîðó íå áèñìî ñïîìèœàëè, òîìå äîñîëèî ðåêàâøè, îïåò ó íåêîì ¼àâíîì
ãîâîðó, äà îâàêâå ñòâàðè êàî øòî ¼å ìî¼à äðàìà ïðåäñòàâšà¼ó êëàñíó è
íàöèîíàëíó èçäà¼ó. È òî ¼å çàòèì, êëàñíà è íàöèîíàëíà èçäà¼à, ïîñòàëî
ôîðìóëà êî¼îì ñó ìè ó íàñòàâêó âèøå ãîäèíà äðàëè êîæó è êî¼à ñå ó îíèì äâåìà
òà÷êàìà íàøëà è ó ìîì äîñ¼åó êàî ëàæíè ðàçëîã çà ïîëèöè¼ñêî ïðàžåœå.
Ó ìî¼î¼ êœèçè Öðâåíî è ïëàâî (Áåîãðàä, ÍÈÍ, 2001), êî¼à ¼å ïî êîíöåïöè¼è
ñëè÷íà Ìà¼ñòîðñêîì ïèñìó, î ïðåòïîñòàâêàìà äà žå £óãîñëàâè¼à ïðîïàñòè è äà
Ñðáè ìîðà¼ó äà ñå îêðåíó ê ñåáè, ãîâîðèî ñàì ó âèøå íàâðàòà. Ïîñåáíî âàì
ñêðåžåì ïàæœó íà èç¼àâó ó «Áîðáè» äàòó ïîâîäîì èçáè¼àœà ñóêîáà ó Ñëîâåíè¼è è
Õðâàòñêî¼ 1990. è íà ìî¼ îáèìíè¼è ÷ëàíàê ó ÍÈÍ-ó ïîâîäîì Ìèëîøåâèžåâîã
ïðîãëàøåœà òðåžå £óãîñëàâè¼å 1992. ãîäèíå. Œèõîâè íàñëîâè äîñòà ñó ðå÷èòè:
„£óãîñëàâè¼à ¼å ïðîïàëà“ (120. ñòð.) è „Òðåžè æèâîò îïàñíå îïñåíå“ (156.
ñòð.).
Ó ìàðòó 1990. ó Áåîãðàäó ñó èçáèëå âåëèêå äåìîíñòðàöè¼å ïðîòèâ Ìèëîøåâèžåâîã
ðåæèìà, íà¼ïðå ¼åäíà íà Òðãó Ðåïóáëèêå äåâåòîã, ó îðãàíèçàöè¼è Ñðïñêîã
ïîêðåòà îáíîâå, ó êî¼î¼ íèñàì ó÷åñòâîâàî, ïà çàòèì, ó íàñòàâêó îâå, äðóãà,
ñòóäåíòñêà, íà Òåðàçè¼àìà èñïðåä õîòåëà «Ìîñêâå». Ó íîžè èçìå ó 12. è 13.
ìàðòà ìî¼è ïðè¼àòåšè Âëàäåòà £àíêîâèž, Ãî¼êî €îãî è ¼à, ñâà òðî¼èöà ñà
æåíàìà, ñåäåëè ñìî íà ñïðàòó ðåñòîðàíà „Ìîñêâå“ è êðîç âåëèêè ïðîçîð ãëåäàëè
è ñëóøàëè ãîâîðíèêå, êî¼è ñó ñå ïðåä ìàñîì îä 50 õèšàäà šóäè íåïðåêèäíî
ñìåœèâàëè. £åäíîã òðåíóòêà èç ìàñå ñó ïîâèêàëè: „Ãäå ñó àêàäåìèöè!“ Ìî¼è
ïðè¼àòåšè ñó òî ñõâàòèëè êàî äà ïîçèâà¼ó ìåíå è òàêîðåžè ìå èçãóðàëè íà
ãîâîðíèöó. È ¼à ñàì, îêî 1 ñàò ïîñëå ïîíîžè 13. ìàðòà, îòïðèëèêå èçãîâîðèî
äà ïðèñóñòâó¼åìî ðàñïàäó £óãîñëàâè¼å è äà ìëàäè šóäè, àêî íåêî óñõòåäíå äà
èõ ïîøàšå ó Õðâàòñêó èëè íåêóä äðóãäå äà ¼å áðàíå è îæèâšàâà¼ó, òðåáà äà
çíà¼ó äà òî íè¼å œèõîâ ïîñàî. £óãîñëàâè¼à ¼å ïðîïàëà è íåìà ¼î¼ ïîâðàòêà. È
ìè òðåáà äà ñå îêðåíåìî, ðåêàî ñàì, Ñðáè¼è, êî¼à ¼å íàøà ïðàâà îòàŸáèíà, à
íå äà ïðîëèâàìî êðâ, ñâî¼ó è òó ó, çà íåøòî øòî ¼å âåž íåñòàëî. ×óî ñàì äà
¼å ïàðòè¼ñêè ëèñò «Áîðáà» êðîç äâà-òðè äàíà, èçìå ó îñòàëèõ ãîâîðíèêà,
ïîìåíóëà è îâ༠ìî¼ íàñòóï – ÷ëàíàê, äîäóøå, íèñàì âèäåî – è äà ¼å ðåêëà äà
ìè ¼å ïóáëèêà çáîã òèõ ðå÷è çâèæäàëà. Ó îíî¼ òðåìè ¼à çâèæäóêå íèñàì ÷óî,
àëè àòìîñôåðà ¼å, òîëèêî ¼åñàì ïðèìåòèî, áèëà äîñòà õëàäíà.
Åòî, òî ¼å îíî øòî ñó îíè, áàð êàä ñàì ¼à ó ïèòàœó, íàçèâàëè íàöèîíàëèçìîì,
è òî îíèì ìàëèãíèì, øîâèíèñòè÷êèì, êî¼è îáóõâàòà è íàíîøåœå çëà äðóãèìà ñàìî
çàòî øòî íèñó òâî¼å íàðîäíîñòè. ×èì òè ïðîãîâîðèø î òîìå äà ó îâîìå ñâåòó
ïîñòî¼è è Ñðáè¼à è äà œåíî ïîñòî¼àœå çàõòåâà äà ¼î¼ ñå ïîñâåžó¼å ïàæœà,
ãðàêíå ñå, è ó òàêîçâàíî¼ äðóãî¼ Ñðáè¼è è íà Çàïàäó, êî¼è ñå, íà îáåìà
ñòðàíàìà, ó íàøèì ïîñëîâèìà äîñòà çàñíèâà¼ó íà íåîòèòîèçìó, äà ¼å òî îïàñaí
ñðïñêè íàöèîíàëèçàì. À âåž àêî ïðîãîâîðèø è î Ãîëîì îòîêó, êàî äà œåãîâå ¼îø
æèâå ðåòêå æðòâå íèñó ñòàðöè îä îñàìäåñåò è äåâåäåñåò ãîäèíà, óëåžåø ó
àìåðè÷êó âàðè¼àíòó îïñåñèâíå è ïàðàíîèäíå ðóñîôîáè¼å, êî¼à áè òå ïðîñòî
èñòóöàëà ó àâàíó êàî ëåê çà ñâî¼ó ïîëèòè÷êó ìèãðåíó.
*À ãäå áèñòå âè âèäåëè ðåøåœå çà Êîñîâî è Ðåïóáëèêó Ñðïñêó? *
- Òî ¼å ¼åäíî ïîëèòè÷êî ïèòàœå, çà êî¼å íèñàì íàäëåæàí. £à ïðîñòî íå æåëèì î
òîìå äà ãîâîðèì, çàòî øòî ñå çà ïîëèòè÷êà ïèòàœà èíòåðåñó¼åì ñàìî êàî îáè÷àí
÷èòàëàö íîâèíà. À òî, ïðåòïîñòàâšàì, íè¼å äîâîšíî çà îçáèšàí ðàçãîâîð.
Íàðàâíî, ¼à ñàì çà òî äà è Êîñîâî è Ðåïóáëèêà Ñðïñêà áóäó óç Ñðáè¼ó, àëè
êàêî áè òî áèëî ìîãóžå, çàèñòà íå çíàì. Ìàäà êàä ñó ó ïèòàœó Õåðöåãîâöè èç
Ðåïóáëèêå Ñðïñêå, ïîìàëî ñå áðèíåì øòî íåäîâîšíî ðàçóìå¼ó êàä Ñðáè¼àíöè
êðèòè÷êè ãîâîðå î Âóêîâî¼ ¼åçè÷êî¼ ðåôîðìè è î Öâè¼èžåâèì åòíîëîøêèì
òåîðè¼àìà, êî¼å ñó íàìà, óç îíå ïîçíàòå çíà÷à¼íå íàó÷íå äîáèòè, äîíåëå è
íåìàëå íåâîšå. Íå ìèñëèì äà ¼å ó ïîãëåäó êî¼è ìå çàíèìà ó Ðåïóáëèöè Ñðïñêî¼
áàø èñòî êàî ó Öðíî¼ Ãîðè, ãäå ïîñòî¼è è Äóêšàíñêà àêàäåìè¼à. Aëè èìà è
íåêèõ ñëè÷íîñòè, íåêå ñìåøíå áàõàòîñòè è íàäìåíîñòè, êî¼å ó šóäèìà
ïðåïðå÷ó¼ó ïîçèòèâíó êðèòè÷íîñò, è òî ìåíå ïîìàëî çàáðèœàâà.
*Ðåêëè ñòå äà ñòå ó ïîëèòèöè îáè÷àí ãðà àíèí êî¼è ÷èòà íîâèíå. Äà ëè ñå òî
îäíîñè è íà ïîëèòè÷êà ïèòàœà êàî òàêâà? Íè¼å ëè ïèñàö, êî¼è ¼å ¼àâíà
ëè÷íîñò, ïîçâàí äà ó ¼àâíîñòè ãîâîðè è î ïîëèòèöè? Êàêâó èìàòå ïðåäñòàâó î
ïèñöó êàî ¼àâíî¼ ëè÷íîñòè è î œåãîâî¼ óëîçè ó ïîëèòè÷êî¼ ¼àâíîñòè?*
- £à íå âèäèì äîáðîã ïèñöà êàî ÷îâåêà êî¼è ¼å óñïåøàí ó ïîëèòè÷êî¼ ¼àâíîñòè.
Ìèñëèì äà îí òó íå óìå íà¼áîšå äà ñå ñíàëàçè. Îíî øòî ñàì èç¼àâšèâàî äà ñå
ãàäèì ïîëèòèêå îñòà¼å çà ìåíå ó âàæíîñòè è äàí-äàœè. £åð êàä ïîíåêàä
èçðåêíåì ìèøšåœå è î íåêîì ïîëèòè÷êîì ïèòàœó, êàî îâî ñàä î Êîñîâó è
Ðåïóáëèöè Ñðïñêî¼, îíî ìè ¼å íà¼÷åøžå èçíó åíî. Ìåíè ¼å ðàçãîâîð ñ âàìà
èíòåðåñàíòàí çàòî øòî âèäèì äà ïîçíà¼åòå îíî î ÷åìó æåëèòå äà ðàçãîâàðàìî, à
òî ¼å ìî¼å ïèñàœå, è óìåòå î œåìó äà ðàçìèøšàòå, áåç îáçèðà íà ìîãóžó
ðàçëè÷èòîñò ó ìèøšåœèìà. À šóäè êî¼è ìå íà¼÷åøžå ñïîïàäà¼ó çà íîâèíñêå
ðàçãîâîðå óãëàâíîì âðëî ìàëî çíà¼ó øòà ñàì ðàäèî è îíäà èì íå ïðåîñòà¼å
íèøòà äðóãî íåãî äà ìå ïèòà¼ó î ïîëèòèöè. £åäíîì ìè ñå äåñèëî äà ìå ¼å ìëàäà
ðàäèî-íîâèíàðêà, äîê ñìî ÷åêàëè óêšó÷èâàœå ó êóëòóðíó åìèñè¼ó, óïèòàëà:
«Ìîëèì âàñ, êàæèòå ìè, øòà ñòå âè îíî, áåøå, íàïèñàëè?» È îíäà îíà íåìà ñà
ìíîì î ÷åìó äðóãîì äà ðàçãîâàðà íåãî î íåâàæíèì è ïðîëàçíèì ïîëèòè÷êèì äîãà
à¼èìà, êî¼å ¼à ìîæäà è íå ïîçíà¼åì.
*Âè ñòå ÷åñòî è îïøèðíî ãîâîðèëè î ¼åçèêó è î äè¼àëåêòèìà. Âàø îäíîñ ïðåìà
ñàâðåìåíîì êœèæåâíî¼åçè÷êîì ñòàíäàðäó äîíåêëå ïîäñåžà íà îäíîñ Ñòàíêîâèžà
ïðåìà áåîãðàäñêîì ñòèëó ïî÷åòêîì XX âåêà. À œåãà ñó, ïðèçíà¼óžè ìó
„ñàìîíèêàî òàëåíàò“ è „èñòî÷íî îñåžàœå“ ó êœèæåâíîñòè, ó èñòî âðåìå
êðèòèêîâàëè çáîã íåñòàíäàðäíîã, „íåãðàìàòè÷êîã ¼åçèêà“, „ð àâîã ðåäà ðå÷è“ è
„ñëàáå êîìïîçèöè¼å“. Ñàäà ñå Áîðà Ñòàíêîâèž ãëåäà êàî ¼åäàí îä íà¼âåžèõ
ñðïñêèõ ïèñàöà. Î ÷åìó ¼å òó, çàïðàâî, ðå÷? Äà ëè ïðå ñâåãà î ¼óæíî¼ Ñðáè¼è,
îäíîñíî î „êîëîíè¼àëíî¼ Ñðáè¼è“ ó ¼åçè÷êîì ïîãëåäó, êàêî ïèøåòå ó
Ìà¼ñòîðñêîì ïèñìó, ãäå öèòèðàòå è èçðåêó «Øòî ¼óæíè¼å, òî òóæíè¼å»? Èëè ¼å
îïžåíèòî ó ïèòàœó îäíîñ öåíòðà ïðåìà ïåðèôåðè¼è?*
- Ìîãóže ¼å äà ¼å ðå÷ î ïåðèôåðè¼è. Àëè ¼óæíà Ñðáè¼à ñå íàëàçè ó ñðåäœî¼
Ñðáè¼è, à ñòèöà¼åì îêîëíîñòè âåžè äåî Ñðáè¼å ñå ëèíãâèñòè÷êè íàøàî íà
ïåðèôåðè¼è è ñðïñêîõðâàòñêîã è ñðïñêîã ¼åçèêà. È ñàäà, êàä ñå íåêàäàøœà
ñðåäèøœèöà ñðïñêîõðâàòñêîã ¼åçèêà, Õåðöåãîâèíà, Áîñíà è Öðíà Ãîðà, ïðåäâî
åíà âåž îñàìîñòàšåíîì Õðâàòñêîì, îáðåëà ó íîâèì è ïîñåáíèì äðæàâàìà, êî¼å ñå
çàëàæó çà èçäâî¼åíå è ïîñåáíå ¼åçèêå, ïèòàì ñå ãäå ñå íàëàçè Ñðáè¼à. Íàøà
íàóêà î ¼åçèêó, êî¼à íåìà ìíîãî ñìèñëà çà âèçè¼å áóäóžíîñòè, çàëàæå ñå äà
Ñðáè¼à îñòàíå òó ãäå ñå íàøëà, áðàíåžè îíî øòî ïðîïàäà, çà ÷è¼ó îäáðàíó íåìà
íèêàêâîã èíòåðåñà, è ñà áóäóžíîøžó äà ïîñòàíå ¼åçè÷êà êîëîíè¼à çåìšèöà êî¼å
ñó áåç ñíàãå çà ïðåäâîäíè÷êó óëîãó. Tî, áî¼èì ñå, íàìà íå îáåžàâà áîãçíà
øòà, äà íå êàæåì äà íàì è âåîìà îïàñíî ïðåòè, ìîæäà ÷àê äî íåñòàíêà ñ ëèöà
Çåìšå. £åð ó Àôðèöè è Àçè¼è èìà ìíîãî íàðîäà áåç êîäèôèêîâàíîã ¼åçèêà, ïà
íåêàêî îïñòà¼ó. Àëè íåêè, ìîæå áèòè, è íåñòà¼ó. Jà òàêâó ñóäáèíó ìî¼î¼ çåìšè
íå áèõ ïðåïîðó÷èî. Çàòî ñìàòðàì äà ñðïñêà íàóêà î ¼åçèêó òðåáà äà ïðåñòàíå
äà ñå áàâè îíîì ïðåòïîñòàâšåíîì áèâøîì ñðåäèøœèöîì ñðïñêîõðâàòñêîã ¼åçèêà è
äà ñå, çà ñâî¼å äîáðî, áåç èíàžåœà ñ îêîëèíîì, îêðåíå ê ñåáè. È äà ñâî¼å
ëèíãâèñòè÷êå îäëóêå äîíîñè íà îñíîâè ñîïñòâåíîã ¼åçèêà, ìà êàêàâ îí áèî è ìà
øòà ñå ó ñàäàøœî¼ íàóöè î œåìó ìèñëèëî.
*Øòà òî, êîíêðåòíî, çíà÷è? Äà ëè áèñòå âè ó áóäóžó êîäèôèêàöè¼ó ñðïñêîã
¼åçèêà óêšó÷èëè ñàìî àêöåíàò è ëåêñèêó ¼óæíå Ñðáè¼å? Èëè áè ñå òó íàøëå è
îíå ìîðôîëîøêå è ñèíòàêñè÷êå ñòðóêòóðå êî¼å ñå ñàäà ðàçëèêó¼ó îä ñòàíäàðäà è
âåž ïîëàêî ïðåëàçå ó ñóñåäíå ¼åçèêå?*
- Ñ îïðîøòåœåì, ¼à ñàì ¼åçè÷êè ìèñëèëàö, à íèñàì íè ¼åçè÷êè ñòðó÷œàê íè
íàó÷íèê. Ñòîãà ñå íèêàêî íå áèõ óñóäèî äà ñòðó÷œàöèìà è íàó÷íèöèìà äà¼åì
èíñòðóêöè¼å øòà êîíêðåòíî òðåáà äà ðàäå. £à ñàìî ñìàòðàì äà ñå ñðïñêà
ëèíãâèñòèêà, êî¼à ñå, ïîä îêðèšåì Áåîãðàäñêîã óíèâåðçèòåòà è Ñðïñêå
àêàäåìè¼å íàóêà, íà¼âåžèì äåëîì ðàçâè¼à ó Áåîãðàäó, ìîðà äà ñå ïðå ñâåãà
áàâè íåãîâàœåì ¼åçèêà Ñðáè¼å, à íå êîáà¼àãè íåêàêâîì öåëèíîì ñðïñêîã èëè
ñðïñêîõðâàòñêîã ¼åçèêà, çàëàçåžè ïðèòîì ó òó å äðæàâíå àòàðå. Íà òà¼
ïðåâàðíè íà÷èí ó Ñðáè¼ó ñå óâîäè, äà êàæåì, öðíîãîðñêè ñìèñàî ¼åçèêà, à îâî
øòî ïîñòî¼è êîä íàñ çàáîðàâšà è ÷àê íèïîäàøòàâà. Îâàêàâ çàõòåâ ¼å óòîëèêî
ëîãè÷íè¼è øòî ñó íîâå äðæàâå çà ñâî¼å îäâî¼åíå ¼åçèêå îñíîâàëå è
îäãîâàðà¼óžå íàó÷íå óñòàíîâå. Äàêëå, íå ìîæå ñå Ñðáè¼à è äàšå áðèíóòè o
Öðíoj Ãîðè, èëè î Áîñíè è Õåðöåãîâèíè, à ïîãîòîâó î Õðâàòñêî¼, íåãî ìîðà,
ïðå ñâåãà è èçíàä ñâåãà, îáàâšàòè ïîñëîâå ó ñîïñòâåíî¼ êóžè, ïà òåê îíäà,
àêî ¼å ó ìîãóžíîñòè, ïîìàãàòè äðóãèìà (àêî îíè òî æåëå!).
À ¼à íèêàä íèñàì íè ðåêàî äà ñó òî ðàçëè÷èòè ¼åçèöè, íåãî ¼åäàí òå èñòè,
êî¼è ¼å, ìå óòèì, íà¼âåðîâàòíè¼å, ó ðàñïàäó. Íîâå äðæàâå êîðèñòå ñâî¼å ïðàâî
äà î ¼åçè÷êîì ïèòàœó îäëó÷ó¼ó îíàêî êàêî œèìà îäãîâàðà è íèêî ñà ñòðàíå íå
ñìå äà èì ñå ìåøà. Îíî øòî ñå ñâî¼åâðåìåíî äåñèëî íà Ñêàíäèíàâñêîì
ïîëóîñòðâó, êàäà ñå ¼åäàí ñêàíäèíàâñêè ¼åçèê ðàñïàî íà òðè, íà øâåäñêè,
äàíñêè è íîðâåøêè, ïî ñâî¼ ïðèëèöè äåñèžå ñå è êîä íàñ. È ìè íà òî ìîðàìî
äîáðî äà ðåàãó¼åìî. Ïðåä íåìèíîâíîøžó äîãà à¼à êî¼å íå ìîæåìî ïðåäâèäåòè,
ìîðàìî äà áóäåìî ñïðåìíè è çà íà¼ãîðå, à íå äà ñå çàíîñèìî áëåñàâîì
îïòèìèñòè÷êîì íàäîì äà ñå, âàšäà, íèøòà ëîøå íåžå äåñèòè. Äåñèžå ñå; êàî øòî
ñå âåž äåñèëî. Ïîëèòèêîì âåëèêèõ ñèëà íàøà çåìšà äàíàñ íè¼å óãðîæåíà ñàìî íà
Êîñîâó íåãî, ñ íåêèì ñëè÷íèì ñöåíàðè¼åì, ìîæäà è ó Âî¼âîäèíè è ó ÑàíŸàêó. È
àêî ñå íåøòî îä òîãà äîãîäè, à ìè íå áóäåìî ñïðåìíè, øòà žå Ñðáè¼à, ñà
ñâî¼èì äè¼àëåêòèìà íà ¼óãó, èñòîêó è ó ñðåäœåì äåëó çåìšå, íåáðèãîì
óäàšåíèìà îä ñòàíäàðäíîã ¼åçèêà, ìîžè äà óðàäè? Ìîžè žå ñàìî äà ïîäâè¼åíà
ðåïà ïîòïèøå äà ¼å ïîñòàëà äóõîâíà êîëîíè¼à Öðíå Ãîðå.
Íàó÷íèöè ó Ñðïñêî¼ àêàäåìè¼è íàóêà, óïðêîñ òåøêèì è òðàãè÷íèì äîãà à¼èìà
êî¼å ñìî äîæèâåëè, òâðäå äà ¼å ñâå ó íàøåì ¼åçèêó ¼åäíîì çà ñâàãäà ðåøåíî.
Íè¼å ðåøåíî. Íè¼å áèëî äîáðî ðåøåíî íè êàêî ¼å Âóê ïðå ñòî ïåäåñåò ãîäèíà
ðåøèî, ¼åð ¼å îä íàøèõ äè¼àëåêàòñêèõ ïîäðó÷¼à ñàìî äîíåêëå ïîçíàâàî èñòîê
íàøå çåìšå (è íè¼å ãà ó ëèíãâèñòè÷êèì èñòðàæèâàœèìà óâàæàâàî), à ñðåäœè è
¼óæíè äåî óîïøòå íè¼å. À ñàäà ¼å ¼îø ãîðå.
*£îø ìè íè¼å äîâîšíî ¼àñíî äà ëè âè çàõòåâàòå äà ñå ñòàíäàðäíè ¼åçèê
«ðàøèðè» ó äè¼àëåêòîëîøêîì ïîãëåäó (ïðå ñâåãà ïðåìà ¼óãó). Èëè ïðåäëàæåòå
ïðåêîäèôèêàöè¼ó ñðïñêîã ¼åçèêà êàî ¼åçè÷êîã ñèñòåìà? *
- £à ìèñëèì äà ñå íè çà øòà ó îâîìå ñâåòó íèêàäà íå ìîæå ðåžè äà ¼å
çàâðøåíî, ¼åð ¼å ñâå ó œåìó ó íåïðåêèäíîì êîìåøàœó è ìåœàœó. È ó òîì ñìèñëó
ìîðà äà ñå ìåœà è ãëåäàœå íà êœèæåâíè ¼åçèê. À øòà áè êîä íàñ òðåáàëî áàø
êîíêðåòíî ìåœàòè, íå óìåì äà êàæåì. Ìîæäà áè ÷àê, êàî øòî ñòå ìàëî÷àñ
íàïîìåíóëè, ñàñâèì äîâîšíå áèëå è íåêå ñêðîìíå àêöåíòîëîøêå è ëåêñèêîëîøêå
äîïóíå. Àëè è î òîìå áè îäëóêå äîíîñèëè ñòðó÷œàöè è íàó÷íèöè, êî¼è žå òî
äîáðî ðàäèòè ñàìî àêî, êàî øòî ñàì ðåêàî ó ðåôåðàòó íà Ìå óíàðîäíîì ñêóïó
ñëàâèñòà ó ñåïòåìáðó 2007. ó Áåîãðàäó (êî¼è ¼å âàìà ïîçíàò), ïîñòî¼åžåì
¼åçèêó Ñðáè¼å ïðè ó ïðèñíè¼å. Àêî òå ïðèñíîñòè íåìà, êàî øòî ¼å ñàäà íåìà,
íåãî ñå íà ¼åçèê Ñðáè¼å ãëåäà ñà ìðøòåœåì è ïðèêðèâåíèì ãà åœåì, íåžå íè çà
íàñ íè çà œèõ áèòè äîáðî. £åð íè òàêîçâàíè ñðïñêè ëèíãâèñòè íåžå ó òàêâèì
îêîëíîñòèìà ó Ñðáè¼è óæèâàòè ñèìïàòè¼å è ïîøòîâàœå, øòî áè êàî äðóãè šóäè
æåëåëè, è ìîæäà žå ÷àê äîæèâåòè âðëî íåïðè¼àòíà èçíåíà åœà.


  Ïðåíîñèìî <http://www.nspm.rs/prenosimo/>  Òðïèìî òåðîð
ãîðøòàêà<http://www.nspm.rs/prenosimo/trpimo-teror-gorstaka.html>
[image:
PDF] <http://www.nspm.rs/pdf/prenosimo/trpimo-teror-gorstaka.pdf> [image:
Øòàìïà] <http://www.nspm.rs/prenosimo/trpimo-teror-gorstaka/stampa.html>
[image:
Åë. ïîøòà]<http://www.nspm.rs/component/option,com_mailto/link,aHR0cDovL3d3dy5uc3BtLnJzL3ByZW5vc2ltby90cnBpbW8tdGVyb3ItZ29yc3Rha2EuaHRtbA==/tmpl,component/>
  ÷åòâðòàê, 29. îêòîáàð 2009.


------------------------------
Get a great deal on Windows 7 and see how it works the way you want. Check
out the offers on Windows 7now. <http://go.microsoft.com/?linkid=9691812>
-------------- следећи дио --------------
HTML прилог је прочишћен..
Адреса: <http://pravoslavljedanas.info/pipermail/pravoslavnatribina_pravoslavljedanas.info/attachments/20091111/16faa0a4/attachment-0001.html>
-------------- следећи дио --------------
A non-text attachment was scrubbed...
Name: није доступно
Type: image/png
Size: 379 bytes
Desc: није доступно
URL: <http://pravoslavljedanas.info/pipermail/pravoslavnatribina_pravoslavljedanas.info/attachments/20091111/16faa0a4/attachment-0003.png>
-------------- следећи дио --------------
A non-text attachment was scrubbed...
Name: није доступно
Type: image/jpeg
Size: 6267 bytes
Desc: није доступно
URL: <http://pravoslavljedanas.info/pipermail/pravoslavnatribina_pravoslavljedanas.info/attachments/20091111/16faa0a4/attachment-0001.jpe>
-------------- следећи дио --------------
A non-text attachment was scrubbed...
Name: није доступно
Type: image/png
Size: 428 bytes
Desc: није доступно
URL: <http://pravoslavljedanas.info/pipermail/pravoslavnatribina_pravoslavljedanas.info/attachments/20091111/16faa0a4/attachment-0004.png>
-------------- следећи дио --------------
A non-text attachment was scrubbed...
Name: није доступно
Type: image/png
Size: 582 bytes
Desc: није доступно
URL: <http://pravoslavljedanas.info/pipermail/pravoslavnatribina_pravoslavljedanas.info/attachments/20091111/16faa0a4/attachment-0005.png>